Tên ứng dụng tốt là tên ngắn đủ để hiện trọn dưới biểu tượng trên màn hình điện thoại, gõ được mà không cần đoán chính tả, và khi ghép thêm một dòng mô tả ngắn thì người tìm trên kho ứng dụng hiểu ngay ứng dụng làm gì. Ngoài ra nó phải chưa có ai dùng trên kho ứng dụng, mạng xã hội và tên miền, và không mượn tên của một nền tảng lớn.
Bài này dành cho nhóm khởi nghiệp, doanh nghiệp làm ứng dụng cho khách của mình (cửa hàng, phòng khám, trường học) và người làm phần mềm độc lập. Quy định chi tiết của từng kho ứng dụng thay đổi thường xuyên, nên các con số dưới đây chỉ để định hướng; trước khi nộp, đọc hướng dẫn hiện hành của kho.
Tên ứng dụng phải sống ở bốn chỗ khác nhau
Trên kho ứng dụng. Đây là nơi tên có nhiều chỗ nhất: tên chính, thêm một dòng phụ đề hoặc mô tả ngắn tuỳ kho. Các kho lớn đều giới hạn độ dài tên ở mức vài chục ký tự, và cả hai kho phổ biến hiện đặt trần khoảng 30 ký tự; con số có thể thay đổi nên kiểm lại khi nộp.
Dưới biểu tượng trên màn hình chính. Chỗ này hẹp hơn nhiều, thường chỉ hiện được khoảng hơn chục ký tự trước khi bị cắt bằng dấu ba chấm, tuỳ máy và cỡ chữ. Người dùng nhìn tên ở đây mỗi ngày, nhiều hơn mọi chỗ khác cộng lại.
Trong thông báo. Tên ứng dụng đứng đầu mỗi thông báo đẩy. Tên dài bị cắt; tên chung chung như "Tiện Ích" khiến người dùng không biết thông báo đến từ đâu và tắt quyền thông báo.
Trong lời truyền miệng. "Tải cái app gì để đặt lịch?" Câu trả lời phải là một từ người nghe gõ ngay được vào ô tìm kiếm. Nếu phải đánh vần, ứng dụng mất một phần lớn lượt giới thiệu.
Bốn chỗ, bốn độ dài. Nếu xếp theo độ hẹp, dưới biểu tượng là chỗ chật nhất, rồi đến thông báo, rồi lời nói, cuối cùng là kho ứng dụng. Vì thế nên thiết kế tên từ chỗ chật nhất ra: chốt phần tên ngắn trước, sau đó mới thêm mô tả cho kho ứng dụng. Làm ngược lại thì thường phải cắt tên một cách vụng về vào phút cuối.
Vì sao ngắn lại quan trọng hơn với ứng dụng
Với một công ty, tên dài một chút không sao vì nó xuất hiện trên giấy tờ có nhiều chỗ. Với ứng dụng, chỗ hiển thị quan trọng nhất là dòng dưới biểu tượng, và nó hẹp đến mức một tên ba tiếng có dấu đã dễ bị cắt. Nhiều nhóm phát triển phải đặt hai tên: tên đầy đủ trên kho ứng dụng và tên hiển thị ngắn dưới biểu tượng. Điều đó được phép, nhưng hai tên phải nhận ra là một, nếu không người dùng tải về xong tìm không thấy ứng dụng vừa cài.
Cách làm an toàn: phần đầu của tên đầy đủ chính là tên hiển thị. Ví dụ giả định: trên kho là "Sổ Chợ: ghi thu chi cho tiểu thương", dưới biểu tượng chỉ hiện "Sổ Chợ". Người dùng tìm thấy, cài xong vẫn nhận ra.
Thử thực tế trước khi chốt: cài một ứng dụng thử có tên dự kiến lên vài điện thoại khác cỡ màn hình, bật cỡ chữ lớn (người lớn tuổi thường bật), xem tên hiện ra thế nào. Nhiều tên đẹp trên giấy hoá ra chỉ còn ba chữ cái và dấu ba chấm.
Tên tiếng Việt có dấu, không dấu hay tiếng Anh
Ba lựa chọn đều có ứng dụng thành công. Mỗi lựa chọn kéo theo một số hệ quả về tìm kiếm và nhận diện.
| Lựa chọn | Ưu điểm | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Tiếng Việt có dấu | Gần gũi, nghĩa rõ, người lớn tuổi đọc dễ | Tên miền, tài khoản mạng xã hội, mã gói phải viết không dấu; người dùng gõ tìm có thể bỏ dấu |
| Tiếng Việt viết liền không dấu | Thống nhất được giữa tên, tên miền và tài khoản | Kiểm kỹ cách đọc: một chuỗi không dấu có thể đọc ra nhiều nghĩa, có khi thành nghĩa xấu |
| Tiếng Anh hoặc tên tự tạo | Dễ ra thị trường ngoài, dễ có tên chưa ai dùng | Người dùng phổ thông đọc sai, gõ sai; phải dạy cách đọc |
Với ứng dụng phục vụ người Việt trong nước, đặc biệt người lớn tuổi hay tiểu thương, tên tiếng Việt thường thắng về tốc độ hiểu. Với tên có dấu, hãy kiểm xem kho ứng dụng có trả kết quả đúng khi người dùng gõ không dấu không, bằng cách tìm thử những ứng dụng tiếng Việt đang có.
Với tên không dấu viết liền, viết thử chuỗi đó ra rồi nhờ vài người đọc to mà không gợi ý trước. Nếu có người đọc thành một từ khác, đặc biệt là từ khiếm nhã, đổi ngay. Việc này mất năm phút và tránh được những lần bị chế giễu khó gỡ.
Tên riêng hay tên mô tả, và cách ghép hai thứ
Tên mô tả như "Sổ Thu Chi", "Đặt Lịch Khám" có lợi thế lớn: người tìm đúng nhu cầu gõ đúng chữ đó và thấy ứng dụng của bạn. Nhưng hàng chục ứng dụng khác cũng muốn tên đó, và tên mô tả gần như không thể giữ độc quyền. Tên riêng như "Sổ Chợ" hay một từ tự tạo thì dễ giữ, dễ đăng ký, nhưng không tự nói ứng dụng làm gì.
Lời giải quen thuộc là cấu trúc "tên riêng: mô tả" trên kho ứng dụng, như ví dụ ở phần trên. Tên riêng là thứ bạn xây dựng, mô tả là thứ giúp người lạ tìm thấy. Tuy vậy các kho ứng dụng có chính sách chống nhồi từ khoá vào tên: lặp từ, liệt kê một chuỗi từ khoá, chèn những từ mang tính xếp hạng hay khuyến mại như "số 1", "tốt nhất", "miễn phí" thường bị hạn chế hoặc từ chối. Phần mô tả trong tên nên là một cụm tự nhiên, không phải danh sách từ khoá.
Một bẫy khác là đặt tên theo trào lưu công nghệ, ví dụ ghép chữ AI hay một thuật ngữ đang nổi vào tên. Nếu tính năng đó là lõi của ứng dụng và sẽ còn là lõi trong nhiều năm thì không sao; nếu chỉ là một tính năng phụ, tên sẽ cũ nhanh hơn ứng dụng.
Ví dụ: chọn tên cho ứng dụng đặt lịch của một chuỗi tiệm nhỏ
Một chuỗi bốn tiệm làm móng (ví dụ giả định) muốn có ứng dụng để khách đặt lịch, tích điểm và nhận thông báo ưu đãi. Phương án đầu tiên của chủ chuỗi là đặt đúng tên chuỗi kèm chữ "Booking". Nhìn từ bốn chỗ tên phải sống, phương án này có ưu điểm: khách quen tìm theo tên chuỗi sẽ thấy ngay, thông báo đến từ một cái tên họ đã biết. Nhược điểm là tên chuỗi đã dài ba tiếng, ghép thêm chữ tiếng Anh thì dưới biểu tượng chỉ còn một nửa.
Cách xử lý cuối cùng: trên kho ứng dụng dùng "[Tên chuỗi]: đặt lịch làm móng", tên hiển thị dưới biểu tượng là tên chuỗi rút gọn hai tiếng mà khách vẫn hay gọi. Chữ "Booking" bị bỏ vì khách lớn tuổi của tiệm đọc không quen, và phần mô tả tiếng Việt đã nói đủ. Tên nhà phát triển trên kho để đúng tên hộ kinh doanh đã đăng ký, để khách thấy ứng dụng là của chính tiệm chứ không phải của bên thứ ba.
Điểm đáng chú ý trong ví dụ này là ứng dụng phục vụ khách quen chứ không nhằm thu hút người lạ trên kho ứng dụng. Vì vậy ưu tiên số một là nhận ra, không phải được tìm thấy. Một ứng dụng nhắm vào người dùng mới hoàn toàn, chẳng hạn ứng dụng ghi thu chi cho tiểu thương, sẽ phải cân lại theo hướng ngược lại: phần mô tả trong tên quan trọng hơn tên riêng. Trước khi đặt tên, hãy trả lời câu hỏi người dùng đầu tiên của bạn sẽ đến từ đâu.
Kiểm trùng tên ứng dụng ở đủ các chỗ
Tên ứng dụng cần sạch ở nhiều nơi cùng lúc, vì người dùng sẽ tìm bạn ở tất cả những nơi đó. Danh sách tối thiểu:
- Cả hai kho ứng dụng lớn, tìm cả tên có dấu và không dấu, cả tên viết liền và tách rời.
- Tên miền dạng tên ứng dụng, ít nhất với đuôi quốc tế phổ biến và đuôi quốc gia Việt Nam; tên miền đã có người giữ không có nghĩa là bỏ tên, nhưng phải tính trước phương án.
- Tài khoản trên các mạng xã hội bạn định dùng, cùng một cách viết ở mọi nơi.
- Cơ sở dữ liệu nhãn hiệu của cơ quan sở hữu trí tuệ, trong nhóm phần mềm và nhóm dịch vụ liên quan; việc đăng ký cụ thể nên hỏi chuyên viên.
- Công cụ tìm kiếm, để xem tên đó đang gắn với điều gì: một sản phẩm khác, một vụ việc tiêu cực, một nghĩa lóng.
- Tên công ty đã đăng ký trong cùng ngành, vì người dùng sẽ nghĩ hai bên có liên quan.
Ghi lại kết quả kiểm kèm ngày kiểm. Tên đang trống hôm nay có thể bị người khác lấy tuần sau, nên khi đã chốt, đăng ký tên miền và tài khoản mạng xã hội ngay trong ngày, trước khi công bố.
Không mượn tên nền tảng, và chuyện đổi tên sau khi phát hành
Một lỗi phổ biến ở ứng dụng nhỏ là ghép tên của một nền tảng lớn vào tên mình, kiểu "Tiện ích cho [tên mạng xã hội]" hay "[tên ví điện tử] Helper". Các kho ứng dụng và chủ nền tảng đều có chính sách bảo vệ nhãn hiệu của họ; ứng dụng dùng tên như vậy dễ bị gỡ, và người dùng có thể tưởng nhầm đó là ứng dụng chính thức. Nếu ứng dụng thật sự làm việc với một nền tảng, nói điều đó trong phần mô tả theo đúng cách nền tảng cho phép, không đưa vào tên.
Đổi tên ứng dụng sau khi phát hành là làm được: đánh giá và lượt tải cũ vẫn giữ, người dùng thấy tên mới sau khi cập nhật. Nhưng có một phần không đổi được: định danh kỹ thuật của ứng dụng (mã gói) thường cố định từ lần nộp đầu tiên. Vì vậy ngay từ đầu, hãy đặt mã gói theo tên công ty và một từ trung tính, không theo tên ứng dụng dự kiến, để sau này đổi tên không phải mang theo một mã gói lỗi thời.
Khi đổi tên, giữ biểu tượng quen thuộc trong vài bản cập nhật, ghi "trước đây là…" trong phần mô tả một thời gian, và báo trước cho người dùng trong ứng dụng. Người dùng không tìm thấy ứng dụng quen thuộc trên màn hình chính thường nghĩ nó đã bị gỡ và tải ứng dụng khác thay thế.
Câu hỏi thường gặp
Tên ứng dụng có cần trùng tên công ty không?
Không cần. Nhiều công ty có một tên pháp lý và nhiều ứng dụng mang tên khác nhau. Điều cần là người dùng thấy được ứng dụng do ai phát hành, thông qua tên nhà phát triển trên kho ứng dụng, và tên này nên khớp với tên công ty hoặc thương hiệu đã đăng ký.
Có nên đặt tên ứng dụng có số như 24h, 365?
Số giúp ngắn gọn và gợi tính liên tục, nhưng số kiểu này đã được dùng rất nhiều nên khó phân biệt, và người nghe không biết viết bằng số hay bằng chữ. Nếu dùng, chọn một cách viết và giữ thống nhất trên mọi kênh.
Tên ứng dụng bị trùng với một ứng dụng nước ngoài ít người dùng thì có sao không?
Rủi ro phụ thuộc vào việc bên kia có nhãn hiệu được bảo hộ ở thị trường bạn nhắm tới hay không, và hai ứng dụng có cùng lĩnh vực không. Nên tra cứu nhãn hiệu và hỏi chuyên viên trước khi đầu tư quảng bá, thay vì giả định họ sẽ không để ý.
Ứng dụng nội bộ cho nhân viên có cần đặt tên kỹ không?
Không cần đầu tư như ứng dụng cho khách, nhưng vẫn nên ngắn, dễ nhận ra dưới biểu tượng, và khác các ứng dụng khác trên máy nhân viên. Một ứng dụng nội bộ tên mơ hồ làm nhân viên mới không biết mở cái nào để chấm công.
Dùng AI để nghĩ tên ứng dụng có được không?
Được, như một cách lấy thêm ý tưởng thô. Nhưng các tên AI gợi ý thường na ná nhau và có thể trùng với ứng dụng đã có, vì nó học từ những tên đã tồn tại. Mọi tên lấy từ AI đều phải qua đủ các bước kiểm trùng và kiểm nghĩa như tên do người nghĩ.
Có nên đặt tên ứng dụng giống tên một từ thông dụng?
Từ thông dụng dễ nhớ nhưng gần như không thể tìm ra ứng dụng của bạn khi người dùng gõ từ đó, vì kết quả sẽ đầy thứ khác. Nếu chọn, phải chấp nhận dựa vào dòng mô tả trong tên và lời giới thiệu trực tiếp nhiều hơn.